Kiedy myślimy o uzależnieniach, najczęściej widzimy ich zewnętrzną formę: alkohol, papierosy, narkotyki, jedzenie, hazard czy kompulsywną pracę. Skupiamy się na zachowaniu, które widać na powierzchni.
A jednak bardzo często to nie ono jest początkiem historii.
W Totalnej Biologii szukamy przyczyny znacznie wcześniej, w doświadczeniach z dzieciństwa. Główną rolę gra tu poczucie braku i relacje, w których zabrakło ciepła, bezpieczeństwa czy zrozumienia. Uzależnienie według Totalnej Biologii możemy określić jako próbę zapełnienia emocjonalnej pustki.
Dotyczy to zarówno alkoholu, jak i nadmiarowego używania telefonu albo kompulsywnych zakupów. Mechanizmy uzależnień dotyczą zarówno dorosłych, jak i dzieci. Nawet jeśli aktualnie nie dotyczą Cię uzależnienia, przeczytaj ten tekst – poznasz podłoże uzależnień wg Totalnej Biologii i dowiesz się, jak zmniejszyć ryzyko, że wpadnie w nie Twoje dziecko.
Deficyt bliskości w dzieciństwie, poczucie bycia niechcianym, emocjonalne opuszczenie przez rodziców – to podłoże do uzależnień. Osobom uzależnionym często towarzyszy poczucie bólu, którego źródło trudno zidentyfikować. Przez brak miłości ze strony rodziców nie mają miłości wobec samych siebie, co próbują potem sobie zrekompensować: substancja lub zachowanie (alkohol, narkotyki, papierosy, jedzenie, seks, internet) staje się zastępczą formą miłości i ma dać ukojenie. Niestety staje się to psychicznym więzieniem, a człowiek staje się niewolnikiem np. alkoholu czy internetu.
Substancja albo zachowanie pełni rolę regulatora emocji: najczęściej tłumionej złości, wstydu, poczucia winy czy lęku przed oceną. Wypełnia też poczucie samotności i braku poczucia bezpieczeństwa. Za jej pośrednictwem człowiek uzależniony obniża napięcie emocjonalne, odłącza się od emocji: jest to forma chwilowego znieczulenia.
Dzięki temu uzależniony może uciec od rzeczywistości i nie mierzyć się z tym, co trudne. To częsty mechanizm przy traumach, doświadczeniu przemocy, chronicznym stresie albo poczuciu bezsilności.
Zdarza się też, że w życiu po prostu brakuje radości, przyjemności, luzu – a tego też potrzeba do równowagi emocjonalnej.
Telefon pozwala nie czuć nudy, samotności i nie myśleć o problemach. Stałe scrollowanie i sprawdzanie powiadomień może być formą ucieczki od siebie i swoich emocji. Smartfon i scrollowanie powodują ciągły „szum”, poczucie, że coś się dzieje, a to zagłusza wewnętrzny dialog.
Ucieczka od emocji – w telefon czy inne aktywności – będzie tym silniejsza, im dziecko ma niższą akceptację dyskomfortu. Rodzice często chcą dać dzieciom wszystko, czego sami nie dostali i wpadają w drugą skrajność, przez co dziecko nie doświadcza dyskomfortu czy trudnych emocji. Podobnie jest w przypadku, gdy rodzi boi się stawiać granice. Dziecko nie zna niewygody, a w dzisiejszym świecie bardzo łatwo od niej uciec właśnie w szkodliwe aktywności.
Dziecko będzie również uciekać w inne światy zwłaszcza jeżeli nie ma możliwości podzielenia się nimi ze swoimi rodzicami tym, co dla niego trudne. Rodzice nastolatków często skarżą się, że dzieci nie chcą z nimi rozmawiać; pamiętajmy jednak, że:
W mediach społecznościowych dziecko może też zaspokajać potrzebę przynależności, uznania czy uwagi. Im więcej będzie tego w domu, tym mniej wciągające będą inne formy zaspokojenia sobie tej potrzeby.
Warto sprawdzić, czy dziecko ma szansę… być dzieckiem. Czy jego plan dnia nie jest przeładowany szkołą i zajęciami dodatkowymi? Czy jest czas na swobodne aktywności i przestrzeń na nudę? Czy ma szansę na niedoskonałość, czy wszystko musi być od linijki? Napięcia gromadzone w ten sposób muszą gdzieś znaleźć ujście, a poszukiwanie rozluźnienia jest całkowicie naturalne. Telefon to coś, co może zapewniać rozrywkę bez końca.
Liczy się też modelowanie przez rodzica – same zakazy dotyczące używania telefonu na nic się zdadzą, jeżeli dziecko obserwuje u rodzica to samo. To my jako rodzice jesteśmy przykładem dla dziecka i również w przypadku używania technologii to my wprowadzamy standardy w domu.
Nigdy nie jest za późno na stawianie zdrowych granic czy budowanie zaufania u dziecka na nowo. Jak zawsze powtarzam, praca nad sobą rodzica przekłada się na dziecko!
W Totalnej Biologii w kontekście uzależnień podkreśla się także wzorce transgeneracyjne.
Dzieci mogą powtarzać los rodzica albo być podświadomie lojalne wobec uzależnionego członka rodziny. Im bardziej wypiera się to, że rodzic był uzależniony, tym większe jest ryzyko, że w którymś momencie życia sami będziemy musieli się zmierzyć z jakąś formą uzależnienia.
Bo choć można sobie obiecywać, że „nie będę pić jak ojciec”, to sam mechanizm uzależnienia obserwowaliśmy od dziecka i jest on dla nas wzorcem radzenia sobie z emocjami – i nawet jeżeli nie zaczniemy pić, to kuszące będzie regulowanie się w niezdrowy sposób.
Można jednak to odwrócić. Jeżeli zmierzymy się z własnymi emocjami, nauczymy się je regulować w zdrowy sposób i odkryjemy, jak potężnym zasobem jest samokontrola, z pewnością życie będzie wolne od nałogów.
Tak jak w przypadku innych metod wychodzenia z uzależnień, to osoba uzależniona musi podjąć decyzję o zmianie swojego stanu i zachowania. Nie polecam więc zmuszania w jakikolwiek sposób innej dorosłej osoby do podjęcia terapii itd.
Jednocześnie w relacji rodzic-dziecko (np. kiedy dziecko jest uzależnione), praca nad sobą rodzica może zdziałać cuda, również gdy dziecko jest już dorosłe!
Droga wychodzenia z uzależnienia rzadko polega wyłącznie na odstawieniu substancji czy zachowania – to pomaga z zwykle na krótką metę, a uzależniony w chwili kryzysu znowu sięga po to, co go niszczy. Wychodzenie z uzależnienia w sposób trwały polega na stopniowym powrocie do siebie.
To może oznaczać:
Przy walce z nałogiem ważne jest dotarcie do przyczyn emocjonalnego konfliktu, uświadomienie sobie własnych doświadczeń i emocji. Przeżycie tych emocji (i czucie ich w ciele, a nie wyłącznie przeanalizowanie w głowie) wspiera regulację emocjonalną oraz samokontrolę – a to właśnie one są niezbędne do trwałego wyjścia z nałogu. Będzie to szczególnie ważne dla osób, które z natury są impulsywne, poszukują silnych wrażeń i mają niską tolerancję frustracji.
Reasumując: podłożem każdego uzależnienia według Totalnej Biologii jest pustka emocjonalna, którą chce się wypełnić. Jak to przepracować?
Szczególnie ważny będzie powrót do swojego dzieciństwa i znalezienie sytuacji, które zapoczątkowały konflikt emocjonalny. Poznanie źródła braku sensu życia, poczucia winy, wstydu i wszystkiego, od czego ucieka się w nałóg. Niezbędne będzie przepracowanie relacji z mamą i tatą.
Nawet jeżeli nie masz problemu z uzależnieniem, pamiętaj o codziennym dbaniu o siebie. Po trudnych doświadczeniach często przeżywa się chroniczny stres i przeciążenie emocjonalne, które również wiąże się z większą podatnością na uzależnienie.
Jako rodzic masz ogromny wpływ na to, czy Twoje dziecko w przyszłości będzie szukało szkodliwych substancji albo aktywności, czy będzie umiało zdrowo regulować swoje emocje:
Do pracy nad sobą i relacją z dzieckiem polecam poniższe webinary warsztatowe:
Od życia w napięciu, wstydzie i kontroli do większej lekkości — dla Ciebie i Twojego dziecka Wszystko jest na Twojej głowie, dążysz do ideału, boisz się o dziecko, a poczucie winy to Twój odwieczny towarzysz… Odkryj, z czego wzięły się te mechanizmy, zaopiekuj się sobą – a wreszcie pojawi się ulga.
Pożegnaj strach przed mówieniem NIE. Zadbaj o granice dla większego spokoju Twojego i dziecka Czy zdarza Ci się mówić „tak”, kiedy w środku wszystko krzyczy „nie”? Czujesz frustrację, bo ciągle robisz coś swoim kosztem? A może boisz się stawiać granice, bo nie chcesz zranić innych – szczególnie własnego dziecka? Ten webinar warsztatowy pomoże Ci uwolnić trudne doświadczenia związane z przekroczeniem granic i wreszcie zaczniesz je stawiać w zdrowy sposób.
Od uwikłania w relację z mamą do większej lekkości, granic i własnego miejsca w życiu „Sukces ma twarz matki” – powiedział Bert Hellinger. Relacja z mamą to pierwsza i najważniejsza relacja w życiu. To przez nią uczysz się przyjmować życie, dobro, wsparcie i miłość. Jeśli ta relacja była trudna, obciążona lękiem, brakiem bliskości, nadodpowiedzialnością lub odwróconymi rolami, jej skutki mogą być odczuwalne do dziś: w pracy, w relacjach, w ciele, w podejmowaniu decyzji i w poczuciu, że „życie jest ciężkie”. Ten warsztat pomoże Ci zajrzeć do źródła, uświadomić sobie działające schematy i zacząć je bezpiecznie uwalniać.
Realizacja Apturn
